Karar Verme Süreçlerinde Gürültü Etkisi

Yazarları DANIEL KAHNEMAN, ANDREW M. ROSENFIELD, LINNEA GANDHI, ve TOM BLASER olan ve Harvard Business Review’da yayınlanan Noise/Gürültü isimli makale işyerlerinde karar verme süreçlerinde yaşanan ve çoğu zaman önyargı ile karıştırılabilen bir kavram olarak gürültü olarak tanımladıkları etkiyi mercek altına almışlar.

Çalışanların günlük işlerinde verdikleri kararların çoğu zaman, az ya da çok geçmişte verdikleri kararlarla çeliştiğini, ya da aynı bilgi tecrübe düzeyinde insanların verdiği kararların yine az ya da çok birbirinden uzaklaştığını ve bunların aslında hesaplanabilir optimumdan da uzaklaşan kararlar olduklarını bilimsel olarak tespit eden yazarlar bunun için çözüm önerileri de geliştirmişler.

Bir tartı açısından her tartılanı 2 kg eksik tartmakla benzeştireceğimiz önyargıdan farklı olarak gürültü, aynı tartının değişik zamanlarda 2 kg eksik, 3 kg fazla gibi farklı tartımlar yapması ya da aynı model tartıların faklı tartımlar yapması olarak tanımlanıyor.

İş yaşamından başka bir örnek ise satış teklifi veren bir birimdeki çalışanların aynı ürün ve müşteri için aynı anda hazırladıkları tekliflerin farklı fiyatlar taşıması (2 farklı teklifin bir şekilde müşteriye gönderilmesi durumunda müşterinin düşeceği durumu düşünün) ya da aynı çalışanın faklı 2 zamanda aynı şartlar altında 2 ayrı teklif hazırlaması olarak düşünülebilir.  

Bazı işlerin gürültüden etkilenmediğini varsayabiliriz; genellikle, katı kurallar, basit süreçler ve talimatnamelerle çalışan subjektif değerlendirmelerin mümkün olmadığı işler (kasiyerlik, veznedarlık gibi) ve çok yüksek yetenek isteyen konular (tasarımcılık, yazılım, satranç) örneğin.

Gürültünün yaratabileceği problemlere çözüm olarak radikal olarak algoritmalar öneriyor yazarlar. Eğer algoritmalar yazmak ya da uygulamak çok pahalı ise en azından kolayca erişilebilir ya da direkt olarak ilgili durumda karşımıza (ekrana genelde) çıkan adım adım karara yönlendiren yardımcı prosedürler talimatnameler.

Çözüme giden adımlar şöyle sıralanıyor makalede:

• Bir gürültü denetimi yapın
• Temel birkaç gerçekçi vaka yaratıp uzmanlıkları benzer çalışanlara kararlarını sorun.
• Aynı çalışanın değişik zamanlarda aldığı kararları listeleyip neden farklı kararlar aldığını sorun.
• Düzeltici aksiyonlar alın
• Farklı zamanlarda oluşan farklı kararlar için algoritmalar, kontrol listeleri oluşturun,
• Farklı kişilerin farklı kararlarını optimuma yaklaştırmak içinse yine algoritmalar, kontrol listeleri, sıkça yapılan gözlemler, yuvarlak masa toplantıları, eğitimler faydalı. Ben bunlara Scrum proje yönetim altyapısını eklemek istiyorum. Okumak isteyenler için Mehmet YİTMEN’in “Scrum, Bir Dönüşüm Hikayesi” kitabı basitçe ve kolayca hazmedilebilecek şekilde anlatıyor Scrum’ı. Scrum Bilgi Teknolojileri projeleri dışındaki süreçlerde de oldukça etkili bir yöntem olarak uygulanabilir.
• Uygulamayı takip edin, algoritmaları gerekiyorsa değiştirin

Algoritmalar çok yakında prosedürlerden farklı olarak çoğunlukla bilgisayarların ya da akıllı cihazların kullanıldığı işlerde çalışanları yönlendirecek şekilde sıklıkla kullanılmaya başlayacak. Bazı mesleklerin ise (doktorluğun bazı fonksiyonları dahil) yerini alacağı konuşuluyor. Buna hazır olacak nesiller içinse birçok uzman şimdiden çocuklara programlama öğretimini öneriyor.

Makalenin aslı Harvard Business Review'da; mutlaka okumanızı tavsiye ederim: https://hbr.org/2016/10/noise

Scrum kitabını satın alabileceğiniz bir site linki: http://www.idefix.com/Kitap/Scrum/Mehmet-Yitmen/Egitim-Basvuru/Bilgisayar/urunno=0000000542633?gclid=Cj0KEQiAqdLDBRDD-b2sv6-i6MsBEiQAkT3wAjYaocNZGwn8zfaEaKSNyLTKtfEa9GkecD9IFNwR88kaAq4D8P8HAQ